Uygulama rehberi · fesih
Disiplin kurulu ve disiplin kararı: kim, neye, nasıl karar verir Görüş / yorum
Yayın: 29.10.2026
· Son gözden geçirme: 29.10.2026
Görüş / yorum. Bu bir uzman görüşüdür; bağlayıcı değildir ve kesin bilgi ya da hukuki tavsiye yerine geçmez.
İlke: disiplin kararı neden önemli?
Disiplin kararı, bir olayın ardından işverenin "ne yaptığını ve neden yaptığını" gösteren belgedir. Mahkeme feshe baktığında şunu sorar: karar yetkili kişi ya da kurul tarafından mı verildi, savunma dinlendi mi, yaptırım olayın ağırlığıyla orantılı mı, aynı olaya karışan herkese aynı davranıldı mı, karar süresinde mi verildi? 4857 sayılı Kanun disiplin kurulu kurmayı zorunlu tutmaz. Ama işyerinde bir disiplin yönetmeliği, ceza cetveli ya da toplu sözleşme varsa, işveren kendi koyduğu ya da kabul ettiği bu kurallarla bağlıdır. Kurulun yanlış oluşması, çoğunluk sağlanmadan karar alması ya da ceza cetvelinde daha hafif bir yaptırım varken fesih uygulanması, feshi tek başına geçersiz kılabilir.
Ne yapmalı?
- Kuralınızı bilin. İş sözleşmesi, işyeri disiplin yönetmeliği ya da toplu sözleşme kurul, ceza cetveli veya usul öngörüyor mu? Öngörüyorsa adım adım ona uyun; öngörmüyorsa kararı kimin vereceğini (fesih yetkilisi) yazılı olarak belirleyin.
- Dosyayı tamamlayın. Olay kaydı, deliller, savunma istemi ve savunma (ya da savunma vermeme tutanağı) karar öncesinde dosyada olmalı (savunma alma).
- Kurulu usulüne göre toplayın. Üyelerin adı ve görevi, toplantı tarihi, incelenen belgeler, oy sonucu ve çoğunluk tutanağa yazılsın; olaya karışan ya da tanık olan kişi üye olmasın (iyi uygulama).
- Yaptırımı ölçün. Uyarı, kınama, ücret kesme, fesih: olayın ağırlığına, çalışanın geçmişine ve ceza cetveline göre seçin; neden daha hafif bir yaptırımın yetmediğini gerekçeye yazın (ihtar ve uyarı).
- Eşit davranın. Aynı olaya karışan diğer çalışanlar için ne karar verildiğini dosyaya not edin.
- Süreyi kaçırmayın. Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılıkta (m.25/II) fesih, fesih yetkilisinin olayı öğrenmesinden itibaren 6 iş günü içinde yapılmalıdır. Kurulun toplanmasını bu sürenin içine sığdırın.
- Kararı tebliğ edin. Karar yazısını imza karşılığı verin ya da tutanakla tebliğ edin; fesih kararıysa ayrıca yazılı fesih bildirimi verin (fesih bildirimi).
Dayanak
| Konu | Ne diyor? | Kesinlik |
|---|---|---|
| Kurul zorunluluğu | 4857'de disiplin kurulu kurma zorunluluğu yoktur. | KESİN (kanunda düzenleme yok) |
| İşyerinin kendi disiplin kuralları | İş sözleşmesi, işyeri yönetmeliği ya da toplu sözleşmede öngörülen disiplin usulüne (kurul, çoğunluk, ceza cetveli) uyulmadan yapılan fesih geçersiz sayılabilir. Araştırmamızda bunun istinaf örnekleri var (aşağıda). | YERLEŞİK İÇTİHAT (Yargıtay'ın yerleşik görüşü; künye doğrulanmadı) |
| 6 iş günü / 1 yıl | m.25/II'ye dayanan fesih yetkisi, olayın öğrenilmesinden itibaren 6 iş günü ve her hâlde olaydan itibaren 1 yıl geçince kullanılamaz; işçi olayda maddi çıkar sağladıysa 1 yıllık sınır uygulanmaz (4857 m.26). | KESİN (kanun metni) |
| Tüzel kişi işverende sürenin başlangıcı | 6 iş günü, olayın fesih yetkisi olan kişi ya da kurulun bilgisine sunulduğu günden başlar; olayın bir şef ya da amir tarafından öğrenilmesi tek başına süreyi başlatmaz. | YERLEŞİK İÇTİHAT (Yargıtay'ın yerleşik görüşü) |
| Soruşturmanın süreye etkisi | Uzun süren iç soruşturma ya da kurul sürecinin 6 iş günü süresini ne ölçüde ertelediği somut olaya göre değişir. Güvenli yol, kurulu bilgiye sunulmadan itibaren 6 iş günü içinde karar verecek şekilde toplamaktır. | TARTIŞMALI |
| Son çare ve ölçülülük | Geçerli nedenle fesihte, daha hafif bir yaptırımın yeterli olacağı durumlarda fesih ölçüsüz sayılır. | YERLEŞİK İÇTİHAT (Yargıtay'ın yerleşik görüşü) |
| Eşit davranma | 4857 m.5 iş ilişkisinde dil, ırk, cinsiyet, din gibi sebeplere dayalı ayrımı yasaklar. Bunun ötesinde, aynı olaya karışan çalışanlara haklı bir sebep olmadan farklı yaptırım uygulanması mahkemede eşit davranma borcuna aykırı sayılır ve feshi zayıflatır. | KESİN (m.5'teki sayılan sebepler); disiplinde genel eşit davranma borcu YERLEŞİK İÇTİHAT |
| Ücret kesme cezası | Ücret kesme cezası yalnız toplu sözleşmede ya da iş sözleşmesinde gösterilen sebeplerle verilebilir; çalışana sebebiyle birlikte hemen bildirilir ve bir ayda iki gündeliği aşamaz (4857 m.38). | KESİN (kanun metni) |
| Makul süre (geçerli nedenle fesih) | m.26 süresi geçerli nedenle (m.18) fesihte uygulanmaz; ama savunmadan sonra kararın makul sürede verilmesi beklenir. Kaç gün olduğu kanunda yoktur. | YERLEŞİK İÇTİHAT (makul süre); gün sayısı TARTIŞMALI |
Sık yapılan hatalar
Araştırmamızın incelediği kararlarda "son çare" ilkesine uyulmaması, işverenin işe iade davasını kaybetmesinin en sık nedenlerinden biriydi. Disiplin kararına özgü hatalar:
- Kurulun usulüne uyulmaması. Eksik üye, çoğunluk sağlanmadan alınan karar, tutanaksız toplantı. İstinaf örneği: İstanbul BAM 28. HD, E.2021/2521 K.2022/1090. Bu kararda fesih 6 iş günü geçtikten sonra yapılmıştı, kurul kararı çoğunluk sağlanmadan alınmıştı ve aynı olaydan sorumlu başka bir çalışana işlem yapılmamıştı; fesih geçersiz bulundu.
- Ceza cetvelini atlamak. Toplu sözleşmede ya da yönetmelikte daha hafif bir yaptırım öngörülmüşken doğrudan fesih (istinaf örneği: Diyarbakır BAM 8. HD, E.2025/2055 K.2025/1168).
- Kurul toplanana kadar 6 iş gününü kaçırmak. Haftalık ya da aylık toplanan kurul, haklı nedenle fesih süresini kaçırmanın tipik nedenidir.
- Gerekçesiz karar. "Kurulca fesih kararı verilmiştir" deyip olayı, delili ve savunmanın neden kabul edilmediğini yazmamak.
- Aynı olay için iki yaptırım. Önce kınama, sonra aynı olay için fesih.
- Ücret kesmeyi dayanaksız uygulamak. Sözleşmede ya da toplu sözleşmede sebebi yazmayan, ayda iki gündeliği aşan ya da çalışana bildirilmeyen kesinti.
RahatİK'te nasıl yapılır?
RahatİK'te ayrı bir "disiplin kurulu" ekranı yoktur; kurul kararı disiplin dosyasının içinde disiplin kararı olarak tutulur.
- Çıkış ve disiplin menüsünden dosyayı açın. Fesih yetkilisine sunulma tarihi alanını doldurun: haklı nedenle fesihte 6 iş günü süresi buradan hesaplanır (boşsa öğrenme tarihinden) ve Bugün ekranında "Haklı fesih hak düşürücü süre" satırı olarak görünür.
- Dosya ekranındaki Disiplin kararı taslağı formunda Karar (uyarı, kınama, ücret kesme, fesih önerisi, işlem yapılmasına yer yok), Tarih, Karar verenler (kurul varsa üyelerin adı ve görevi), Gerekçe ve Ölçülülük / son çare notu alanlarını doldurun. Ücret kesmede Gündelik ve Sözleşme / TİS dayanağı zorunludur; aynı aydaki toplam iki gündeliği aşamaz. Ücret kesme bordroya otomatik aktarılmaz.
- Karar ekranında Kararı onayla (kesinleştir) deyin; içerik donar ve özet kayda girer. Yazdır (PDF) ile karar yazısını basın; tebliğ kanalını, tarihini ve kanıtını Tebliği kaydet ile girin.
- Kurul toplantısı için dosya ekranındaki Boş tutanaklar (PDF) satırında "kurul kararı" tutanağı vardır (kurul başkanı ve üyeler için imza satırlı).
- Savunmadan sonra karar verilmeden 30 gün geçerse RahatİK uyarır. Bu 30 gün bir ürün varsayımıdır, kanuni süre değildir.
Kaynak ve tarih
- 4857 sayılı İş Kanunu: mevzuat.gov.tr (m.5, m.18, m.19, m.25/II, m.26, m.38)
- İstinaf örnekleri: İstanbul BAM 28. HD, E.2021/2521 K.2022/1090; Diyarbakır BAM 8. HD, E.2025/2055 K.2025/1168
- Son kontrol: 29.10.2026
Bu sayfa genel bilgidir, hukuki görüş değildir.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu (mevzuat.gov.tr) — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4857&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
- İstanbul BAM 28. HD, E.2021/2521 K.2022/1090 (Çalışma ve Toplum karar arşivi) — https://yargi.calismatoplum.org/fesihte-esit-islem-borcuna-aykirilik/