Terkin nedir? Teknopark (4691) ve Ar-Ge (5746) ücretlerinde vergi neden 'istisna' değil Yerleşik uygulama
Kısa tanım
Terkin, hesaplanan verginin tahakkuktan silinmesidir. Bugün hem 4691 (teknopark) hem 5746 (Ar-Ge ve tasarım) kapsamındaki ücretlerde gelir vergisi normal kümülatif tarifeyle hesaplanır ve çalışandan kesilir; teşvik tutarı işverenin muhtasar ve prim hizmet beyannamesindeki tahakkuktan terkin edilir.
İki rejimin tarihçesi farklıdır
- 4691 (teknopark): 3 Şubat 2021'e kadar istisna uygulanıyordu; 7263 sayılı Kanun'la bu tarihten itibaren terkine geçildi.
- 5746 (Ar-Ge/tasarım): terkin mekanizması çok daha eskidir. GVK geçici 75. madde üzerinden, Ar-Ge personeli ücretinden hesaplanan verginin beyanname tahakkukundan terkini Gelir İdaresi'nin 2009 faaliyet raporunda açıkça anlatılır; yani 5746'da "2021'den önce istisna vardı" denemez.
Üç sonuç (aynı brüt ücret ve diğer koşullar sabitken)
- Çalışanın net ücreti teşviksiz bordrodaki netle aynıdır; terkin işverene aittir. Farklı ücret sözleşmeleri (net ücret anlaşması vb.) için sonuç sözleşmeye göre değerlendirilir.
- Kümülatif vergi matrahı teşvikten etkilenmez.
- Net ücret anlaşmasında brüte iblağ teşvik dikkate alınmadan yapılır.
Sınırlar
1 Ağustos 2025'ten (7555) beri 4691/5746 terkini ve damga vergisi istisnası kişi ve ay bazında 40 × brüt asgari ücret ile sınırlıdır (2026'da 1.321.200 TL). Haftalık 45 saati aşan çalışma ücreti teşvik dışıdır. Önce çalışanın asgari ücret istisnası düşülür; terkin oranı kalan tutara uygulanır (4691'de tamamı; 5746'da %95 / %90 / %80 öğrenim durumuna göre). Serbest bölgede (3218) mekanizma tecil → terkindir ve 40×AÜ sınırı yoktur.
Formül
ç = T(küm + min(matrah, 40×AÜ)) − T(küm); e = ç − d (d: asgari ücret istisnası); f = e (4691) ya da e × oran (5746). GVGT 331'in 1. örneğinde terkin 246.543,70 TL ve ödenecek vergi 102.900,93 TL'dir; tebliğlerdeki diğer örneklerin tamamının bağımsız olarak yeniden üretildiği iddia edilmemektedir.
RahatİK'te
Terkin hesabı yol haritasındadır (2026-bordroyu-degistiren-kararlar); teknopark ve Ar-Ge firmaları için ayrıntı: Teknopark ve Ar-Ge sayfası.
Taslak: araştırma özeti; editör gözden geçirmesi bekliyor.
Düzeltildi (20.10.2026): 5746'nın terkin tarihçesi 4691'den ayrıldı (5746'da GVK geçici 75 ile 2009'dan beri terkin; 4691'de 3.2.2021/7263); net ücret sonucu 'aynı brüt ve koşullar sabitken' ile sınırlandı; 'yedi resmî örnek kuruşu kuruşuna' iddiası kaldırıldı. Kaynaklar: GİB 2009 faaliyet raporu · GVGT 331 açıklayıcı not · GVGT 331 metni